صادرات کالا از قم به ترکیه در سال ۱۴۰۵ و ۱۴۰۴ چقدر بوده است؟
استان قم در سالهای اخیر سهم قابل توجهی در تجارت خارجی کشور داشته و بخشی از کالاهای تولیدشده در این استان راهی بازارهای منطقهای میشوند. ترکیه نیز به دلیل نزدیکی جغرافیایی، ارتباطات تجاری و قرار گرفتن در مسیرهای مهم حملونقل، یکی از بازارهایی است که در بررسی تجارت خارجی قم مورد توجه قرار میگیرد.
اما اگر سؤال دقیق این باشد که صادرات کالا از قم به ترکیه در سال ۱۴۰۵ و ۱۴۰۴ چقدر بوده است؟، یک نکته مهم وجود دارد: آمار عمومی منتشرشده از سوی گمرک قم، در بسیاری از گزارشها رقم صادرات کل استان را اعلام میکند و رقم مربوط به ترکیه را بهصورت جداگانه منتشر نمیکند. بنابراین نمیتوان رقم کل صادرات قم را بهعنوان صادرات این استان به ترکیه در نظر گرفت.
صادرات قم در سال ۱۴۰۵ به چه میزان رسید؟
بر اساس آمار اعلامشده از سوی گمرک قم، در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ بیش از ۱۱۲ هزار تن کالا در قالب ۲ هزار و ۲۴۱ فقره اظهارنامه از گمرکات استان صادر شده است. ارزش این محمولهها نزدیک به ۱۳۶ میلیون دلار اعلام شده و ارزش صادرات نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۶۳ درصد افزایش داشته است.
این آمار مربوط به مجموع صادرات قم به همه مقاصد است و نه فقط بازار ترکیه. در میان کالاهای صادراتی استان، محصولات مسی سهم قابل توجهی داشتهاند و ارزش صادرات این گروه در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ حدود ۲۷ میلیون دلار اعلام شده است.
آمار صادرات قم در سال ۱۴۰۴ چه میگوید؟
آمارهای منتشرشده برای سال ۱۴۰۴ نیز نشان میدهد که تجارت خارجی قم در سطح قابل توجهی قرار داشته است. بر اساس گزارش گمرک قم، تا پایان تیرماه ۱۴۰۴ بیش از ۵۷ هزار تن کالا در قالب یک هزار و ۷۰۵ فقره اظهارنامه صادر شده که ارزش آن حدود ۶۸ میلیون و ۶۹۷ هزار دلار بوده است.
مقایسه این رقم با عملکرد پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ نشان میدهد که صادرات قم در سال جاری رشد محسوسی داشته است؛ با این حال، برای مشخص کردن سهم دقیق ترکیه از این تجارت، باید آمار مقصدی گمرک در سطح جزئیتر در اختیار باشد.
آیا ترکیه یکی از مقصدهای صادراتی قم در سال ۱۴۰۵ بوده است؟
بله، نمونههای مشخصی از ارسال کالا از قم به مقصد ترکیه در سال ۱۴۰۵ وجود دارد. یکی از نمونههای قابل توجه، ارسال نخستین محموله ۵۳۵ تنی قیر از قم بود که برای ترکیه و برخی مقاصد آفریقایی در نظر گرفته شد. این محموله پس از انجام تشریفات گمرکی، از مسیر ریلی ارسال شد.
اهمیت چنین محمولهای از این جهت است که نشان میدهد ارتباط تجاری قم با ترکیه تنها به کالاهای سبک یا حمل جادهای محدود نیست و امکان استفاده از شیوههای مختلف حملونقل برای صادرات کالا از این استان وجود دارد.
چرا مسیر ترکیه برای صادرکنندگان قم اهمیت دارد؟
ترکیه برای بسیاری از صادرکنندگان ایرانی تنها یک بازار مصرف نیست؛ این کشور به دلیل موقعیت جغرافیایی خود میتواند بخشی از زنجیره حمل کالا به مقصدهای اروپایی و سایر بازارها نیز باشد. به همین دلیل، انتخاب روش حمل و مسیر مناسب برای کالاهایی که از قم به ترکیه ارسال میشوند، به نوع کالا، وزن، مقصد نهایی و زمان مورد نیاز برای تحویل بستگی دارد.
برای کالاهایی که قرار است از ترکیه وارد ایران شوند نیز همین شبکه حملونقل اهمیت دارد. در چنین شرایطی، خدماتی مانند ارسال بار و کالا از ترکیه به ایران میتواند برای جابهجایی محمولههای تجاری و شخصی مورد توجه قرار گیرد.
مرزهای زمینی چه نقشی در تجارت قم و ترکیه دارند؟
اگرچه قم در فاصله زیادی از مرزهای شمالغربی کشور قرار دارد، اما موقعیت ارتباطی این استان باعث میشود کالاهای تولیدشده در قم بتوانند از طریق شبکه جادهای کشور به مرزهای ایران و ترکیه برسند. مرز بازرگان یکی از مهمترین گذرگاههای زمینی میان دو کشور است و بخش مهمی از تردد کامیونها و محمولههای تجاری ایران و ترکیه از این مسیر انجام میشود.
به همین دلیل، زمانی که درباره باربری ترکیه صحبت میشود، موضوع فقط انتقال کالا از یک شهر به شهر دیگر نیست؛ بلکه مجموعهای از مراحل شامل دریافت کالا، بستهبندی، اسناد حمل، تشریفات گمرکی، انتقال تا مرز و سپس تحویل در مقصد در نظر گرفته میشود.
صادرات قم به شهرهای مختلف ترکیه چگونه انجام میشود؟
مقصد نهایی کالا نیز در انتخاب مسیر حمل اهمیت دارد. برای نمونه، کالاهایی که مقصد آنها شهرهای شرقی ترکیه است ممکن است از مسیرهای متفاوتی نسبت به محمولههایی که قرار است به مناطق جنوبی یا غربی ترکیه برسند، منتقل شوند.
برای محمولههایی که مقصد آنها شرق ترکیه است، ارسال بار به وان میتواند نمونهای از این مسیرها باشد. در مقابل، برای محمولههایی که مقصد آنها شهرهای جنوبی ترکیه است، انتخاب مسیر مناسب باید با توجه به شهر مقصد، وزن بار و نوع کالا انجام شود؛ برای مثال ارسال بار به آدانا شرایط متفاوتی نسبت به یک محموله با مقصد وان خواهد داشت.
همین موضوع درباره شهرهای گردشگری و تجاری مانند آلانیا نیز مطرح است. در چنین مواردی، مقصد نهایی کالا باید از ابتدای برنامهریزی حمل مشخص باشد تا شرکت حمل بتواند مسیر و روش مناسب را برای انتقال بار انتخاب کند.
آیا میتوان رقم دقیق صادرات قم به ترکیه در سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ را اعلام کرد؟
با اطلاعات عمومی منتشرشده، نمیتوان با دقت لازم یک رقم مشخص را به عنوان «کل صادرات قم به ترکیه» در سالهای ۱۴۰۴ یا ۱۴۰۵ اعلام کرد. آمارهایی که از گمرک قم منتشر شدهاند، عمدتاً مجموع صادرات استان به تمام کشورهای مقصد را نشان میدهند.
بنابراین رقم ۶۸.۷ میلیون دلار در سال ۱۴۰۴ یا حدود ۱۳۶ میلیون دلار در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ را نباید صادرات قم به ترکیه دانست. این ارقام مربوط به کل صادرات ثبتشده از گمرک قم هستند.
برای اعلام رقم دقیق صادرات قم به ترکیه باید آمار تفکیکشده بر اساس کشور مقصد در اختیار باشد. این تفکیک میتواند مشخص کند چه میزان از وزن و ارزش صادرات استان در هر یک از سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ به ترکیه اختصاص داشته است.
رشد صادرات قم چه معنایی برای تجارت با ترکیه دارد؟
رشد ارزش صادرات قم در سال ۱۴۰۵ نشان میدهد فعالیت صادراتی استان نسبت به دوره مشابه سال قبل افزایش داشته است. از طرف دیگر، وجود محمولههایی مانند صادرات قیر به مقصد ترکیه نشان میدهد که بازار این کشور میتواند بخشی از شبکه مقصدهای صادراتی تولیدکنندگان قم باشد.
برای فعالان اقتصادی قم، مسئله مهم تنها پیدا کردن بازار مقصد نیست؛ هزینه حمل، زمان رسیدن کالا، مسیر مرزی، نوع وسیله حمل و تشریفات گمرکی نیز مستقیماً بر قیمت تمامشده صادرات اثر میگذارند. به همین دلیل، انتخاب مسیر حمل مناسب میتواند در کنار قیمت و کیفیت کالا، یکی از عوامل مهم در رقابتپذیری محمولههای صادراتی باشد.
جمعبندی
آمارهای موجود نشان میدهد صادرات قم در سال ۱۴۰۵ رشد قابل توجهی داشته است؛ با این حال، رقم صادرات اختصاصیافته به ترکیه در گزارشهای عمومی گمرک قم بهصورت جداگانه اعلام نشده است. در پنج ماه نخست ۱۴۰۵، بیش از ۱۱۲ هزار تن کالا به ارزش نزدیک به ۱۳۶ میلیون دلار از قم صادر شده و در سال ۱۴۰۴ نیز تا پایان تیرماه بیش از ۵۷ هزار تن کالا به ارزش حدود ۶۸.۷ میلیون دلار صادر شده است.
در کنار این آمار، ثبت محمولههای مشخصی با مقصد ترکیه نشان میدهد که این کشور در شبکه تجاری قم حضور دارد؛ اما برای پاسخ دقیق به این پرسش که «قم در سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ دقیقاً چه میزان کالا به ترکیه صادر کرده است؟» باید به آمار تفکیکشده گمرکی بر اساس کشور مقصد دسترسی داشت.
فاطمه بخشایش، یکی از خبرنگاران پرتلاش و دغدغهمند در مجله خبری «کانون قم» است که با قلمی شیوا و مسئولانه، به پوشش اخبار و رویدادهای این شهر میپردازد. او با تعهد و دقت نظر، در تلاش است تا صدای مردم باشد و به انعکاس مشکلات و پیشرفتهای جامعه کمک کند.