افزایش ارسال بار از قم به عراق؛ رشد تقاضا برای حمل زمینی و بینالمللی
قم – گزارش: تقاضا برای ارسال بار از قم به عراق در ماههای اخیر افزایش یافته و بررسی روند خدمات حملونقل بینالمللی نشان میدهد حجم محمولههای ارسالی از قم به مقصد عراق و سایر بازارهای خارجی رشد محسوسی داشته است.
عراق همچنان یکی از بازارهای مهم صادراتی ایران محسوب میشود و کالاهای تولیدی استان قم نیز در کنار محصولات سایر استانها، بخشی از این بازار را پوشش میدهند. در همین حال، توسعه فعالیتهای منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان، افزایش صادرات کالاهای تولیدی قم و رشد تقاضا برای حمل بار به کشورهای منطقه، اهمیت مسیرهای لجستیکی این استان را بیشتر کرده است.
بر اساس بررسی سفارشهای ثبتشده در خدمات حمل بینالمللی، ارسال بار از قم به عراق نسبت به سال گذشته افزایش داشته است و در کنار حمل زمینی به عراق، تقاضا برای ارسال بار هوایی به اروپا، حمل دریایی به کشورهای حوزه خلیج فارس و فریت بار نیز روند افزایشی نشان میدهد.
عراق همچنان یکی از مقاصد اصلی کالاهای تولیدی قم
آمارهای گمرکی نشان میدهد عراق در میان بازارهای هدف کالاهای تولیدی استان قم قرار دارد. بر اساس گزارش گمرکات قم، در فروردین ۱۴۰۴ کالاهای تولیدی استان به ۲۲ کشور صادر شده و عراق در کنار امارات، افغانستان، روسیه، آذربایجان و چند کشور دیگر در میان مقاصد مهم صادراتی قم قرار داشته است.
از سوی دیگر، آمار سامانه آماری اتاق تهران نیز امکان مشاهده صادرات گمرک قم به عراق بر اساس کالا و وزن را نشان میدهد و بیانگر وجود جریان مستمر صادراتی میان قم و بازار عراق است.
این وضعیت باعث شده مسیر قم به عراق تنها برای شرکتهای صادراتی بزرگ اهمیت نداشته باشد و ارسال محمولههای کوچکتر، نمونه کالا، کالاهای تجاری و برخی بارهای شخصی نیز در شبکه حمل بینالمللی مورد توجه قرار گیرد.
رشد صادرات از منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان
منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان یکی از مهمترین نقاط لجستیکی و گمرکی استان قم به شمار میرود و نقش قابل توجهی در صادرات کالاهای تولیدی و صنعتی استان دارد.
بر اساس اعلام مدیر گمرک منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان، صادرات کالا از این منطقه در فاصله ابتدای سال تا بهمن ۱۴۰۳ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۵ درصد افزایش داشته است. در این مدت بیش از ۳۲ هزار تن کالا در قالب ۳۰۳ اظهارنامه به ارزش بیش از ۲۲.۴ میلیون دلار صادر شده است.
این آمار از آن جهت اهمیت دارد که سلفچگان به عنوان یکی از مراکز مهم تولید، انبارش، گمرک و جابهجایی کالا در قم، بخشی از زنجیرهای است که کالاهای تولیدشده در استان را به بازارهای داخلی و خارجی منتقل میکند.
برای صادرکنندگانی که قصد ارسال بار از قم به عراق را دارند، نزدیکی به زیرساختهای گمرکی و امکان برنامهریزی حمل زمینی، یکی از عوامل مهم در انتخاب مسیر است.
مرز مهران؛ یکی از مسیرهای اصلی ارسال بار قم به عراق
برای ارسال زمینی بار از قم به عراق، بسته به شهر مقصد و نوع محموله، مسیرهای مختلفی قابل بررسی است؛ اما مرز مهران یکی از مهمترین گذرگاههای تجاری ایران و عراق محسوب میشود.
اهمیت این مرز برای صادرات کالا به عراق به حدی است که در سالهای اخیر مهران در میان گمرکات مرزی ایران با عراق جایگاه نخست را از نظر صادرات داشته است.
بر اساس آمار منتشرشده از گمرک ایلام، در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵ بیش از ۷۰۹ هزار تن کالا به ارزش ۲۸۸ میلیون و ۴۰۸ هزار دلار از گمرک مهران به عراق و سایر کشورها صادر شده و بیش از ۳۴ هزار دستگاه کامیون حامل کالاهای صادراتی وارد این مرز شدهاند. درآمد گمرک مهران نیز در این مدت ۹۳ درصد افزایش داشته است.
آمار دیگری نیز نشان میدهد در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۴، حدود ۷۵۳ هزار و ۹۱۴ تن کالا به ارزش ۴۲۸ میلیون و ۶۷۷ هزار دلار از مرز مهران به عراق صادر شده است. در آن دوره به طور متوسط روزانه حدود ۴۰۰ کامیون حامل کالاهای صادراتی وارد مرز مهران میشدند.
این ارقام نشان میدهد مهران همچنان یکی از مسیرهای اصلی شبکه حمل زمینی کالا میان ایران و عراق است.
چه کالاهایی از قم به عراق ارسال میشوند؟
سبد کالاهای ارسالی از ایران به عراق متنوع است و محصولات کشاورزی، مواد غذایی، مصالح ساختمانی، کاشی و سرامیک، محصولات پلاستیکی، مصنوعات فلزی و برخی کالاهای صنعتی را دربر میگیرد.
در مورد قم نیز به دلیل فعالیت صنایع مختلف در استان، نوع محموله میتواند بسیار متفاوت باشد. در نتیجه روش حمل باید بر اساس نوع کالا، وزن، حجم، ارزش محموله و شرایط مقصد تعیین شود.
برای بارهای تجاری سنگین، حمل زمینی معمولاً اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ در حالی که محمولههای سبک، نمونه کالا یا کالاهای فوری میتوانند از طریق حمل هوایی نیز ارسال شوند.
ارسال بار از قم به عراق چگونه انجام میشود؟
در ارسال زمینی، بار میتواند از محل فرستنده در قم دریافت شده و پس از انجام تشریفات لازم، به سمت مرز مناسب حرکت کند.
یکی از مسیرهای قابل بررسی برای بسیاری از محمولهها، مسیر قم → مرکز کشور → ایلام → مهران → عراق است. پس از عبور از مرز، بار بر اساس شهر مقصد در عراق به مسیر خود ادامه میدهد.
مقصد نهایی اهمیت زیادی دارد. برای مثال، مسیر و شرایط حمل بار به بغداد با ارسال محموله به نجف، کربلا، اربیل یا بصره یکسان نیست و ممکن است مرز یا مسیر زمینی مناسب نیز متفاوت باشد.
بنابراین هنگام استعلام قیمت، صرفاً اعلام «ارسال بار از قم به عراق» کافی نیست و باید شهر مقصد در عراق نیز مشخص شود.
افزایش تقاضا برای ارسال بار هوایی قم به فنلاند
در کنار رشد حمل زمینی به عراق، بررسی سفارشهای حمل بینالمللی نشان میدهد تقاضا برای برخی مقاصد اروپایی نیز افزایش یافته است.
در این میان، ارسال بار هوایی به فنلاند حدود ۱۱ درصد نسبت به سال گذشته افزایش داشته است.
فنلاند از جمله مقاصدی است که برای محمولههای سبکتر، فوری، ارزشمند یا کالاهایی که زمان تحویل آنها اهمیت دارد، حمل هوایی میتواند گزینه مناسبی باشد.
از آنجا که قم فرودگاه عملیاتی بینالمللی فعال برای این نوع خدمات ندارد، بار هوایی از قم میتواند پس از دریافت و انتقال به شبکه هوایی مناسب، از طریق فرودگاه امام خمینی و پایانههای کارگو به مقصد خارجی ارسال شود. پروژه فرودگاه قم نیز سالهاست مطرح بوده و در گزارشهای اخیر هنوز به عنوان پروژه در حال اجرا مطرح شده است.
در چنین شرایطی، فاصله زمینی قم تا مرکز اصلی حمل هوایی نیز باید هنگام محاسبه زمان و هزینه در نظر گرفته شود.
رشد ۱۶ درصدی ارسال دریایی بار از قم به قطر
در بخش دریایی نیز ارسال بار دریایی به قطر نسبت به سال گذشته ۱۶ درصد افزایش داشته است.
قطر به دلیل موقعیت جغرافیایی و ارتباط تجاری با ایران، یکی از مقصدهای مهم حمل دریایی در منطقه محسوب میشود. برای بارهای حجیم، محمولههای تجاری و کالاهایی که تحویل فوری آنها ضروری نیست، حمل دریایی میتواند نسبت به حمل هوایی گزینه اقتصادیتری باشد.
بار ارسالی از قم در چنین مسیری ابتدا از طریق حمل زمینی به بندر مناسب منتقل میشود و سپس ادامه مسیر به صورت دریایی انجام میگیرد.
در نتیجه، قیمت نهایی ارسال بار به قطر تنها نرخ حمل دریایی نیست و مواردی مانند حمل داخلی از قم، هزینههای بندری، بارگیری، بستهبندی، گمرک، اسناد حمل و تحویل در مقصد نیز باید در نظر گرفته شود.
فریت بار هوایی از قم به گرجستان ۳ درصد افزایش یافت
در بخش فریت بار نیز فریت بار هوایی به گرجستان حدود ۳ درصد نسبت به سال گذشته افزایش داشته است.
فریت هوایی برای افرادی که قصد ارسال وسایل شخصی، بخشی از اثاثیه، نمونه کالا یا محمولههایی با حجم مشخص را دارند، میتواند مورد استفاده قرار گیرد.
در چنین محمولههایی وزن و حجم بار هر دو اهمیت دارند و برای بارهای حجیم، وزن حجمی میتواند روی نرخ حمل اثر بگذارد.
گرجستان نیز به دلیل قرار گرفتن در مسیر ارتباطی ایران با منطقه قفقاز، یکی از مقصدهایی است که امکان ارسال بار زمینی و هوایی به آن قابل بررسی است. انتخاب روش مناسب به وزن، حجم، نوع کالا و زمان موردنیاز بستگی دارد.
چرا ارسال بار از قم به عراق مورد توجه قرار گرفته است؟
افزایش ارسال بار از قم به عراق را میتوان در کنار چند روند مهم در حوزه تجارت و لجستیک بررسی کرد.
نخست، عراق همچنان یکی از بازارهای مهم کالاهای ایرانی است. هرچند ارزش صادرات رسمی ایران به عراق در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل کاهش داشته، این کشور همچنان در میان بازارهای اصلی صادراتی ایران قرار دارد. بر اساس گزارش منتشرشده در مرداد ۱۴۰۵، ارزش صادرات رسمی ایران به عراق در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۲ میلیارد دلار و در سال ۱۴۰۴ حدود ۹ میلیارد دلار اعلام شده است.
دوم، زیرساختهای حمل زمینی میان ایران و عراق همچنان حجم بالایی از کالا را جابهجا میکنند. تنها در مرز مهران، صدها کامیون در روز برای صادرات کالا تردد دارند.
سوم، قرار گرفتن قم در مرکز کشور و برخورداری از منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان باعث شده این استان بتواند به عنوان یکی از نقاط تأمین و تجمیع بار برای مسیرهای صادراتی مورد استفاده قرار گیرد.
مرز مناسب برای ارسال بار قم به عراق کدام است؟
انتخاب مرز به مقصد نهایی بستگی دارد و نمیتوان برای تمام محمولههای قم یک مرز ثابت معرفی کرد.
مهران برای بسیاری از مسیرهای مرتبط با غرب عراق و شهرهایی مانند بغداد و عتبات اهمیت ویژهای دارد. برای برخی مقاصد دیگر نیز مرزهایی مانند خسروی، پرویزخان، باشماق، شلمچه و چذابه میتوانند بسته به مقصد و شرایط حمل مورد بررسی قرار گیرند.
این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا کوتاهترین مسیر جغرافیایی الزاماً ارزانترین یا سریعترین مسیر حمل نیست.
برای مثال، در انتخاب مرز باید عواملی مانند وضعیت تردد کامیونها، تشریفات گمرکی، نوع کالا، ظرفیت پذیرش مرز و فاصله مرز تا شهر مقصد در نظر گرفته شود.
همچنین شرایط مرزها ممکن است تغییر کند. برای نمونه، در شهریور ۱۴۰۵ فعالیت تجاری در مرز مهران پس از وقفهای کوتاه از سر گرفته شد و اعلام شد که تشریفات گمرکی برای حدود ۵۰۰ کامیون کالای صادراتی در روز پیشبینی شده است.
هزینه ارسال بار از قم به عراق چگونه محاسبه میشود؟
هزینه حمل بار از قم به عراق عدد ثابتی ندارد و به مشخصات محموله و مسیر انتخابی بستگی دارد.
وزن، حجم، نوع کالا، شهر مقصد، نوع کامیون، خردهبار یا دربست بودن محموله، خدمات بارگیری و تخلیه، هزینههای گمرکی و شرایط مرزی از جمله عوامل تأثیرگذار هستند.
برای مثال، هزینه ارسال یک محموله ۵۰۰ کیلوگرمی به بغداد با هزینه ارسال چند تن کالای صنعتی به همان شهر یکسان نیست.
همچنین برای محمولههای سبک، ممکن است استفاده از سرویس خردهبار یا تجمیعی اقتصادیتر از اجاره یک وسیله نقلیه کامل باشد.
بنابراین برای دریافت قیمت دقیق، بهتر است وزن، ابعاد، تعداد بستهها، نوع کالا و شهر مقصد از ابتدا مشخص باشد.
ارسال بار از قم به عراق به صورت درب تا درب
یکی از خدمات مورد توجه صادرکنندگان و صاحبان بار، سرویس درب تا درب است.
در این روش، بار از محل فرستنده در قم دریافت شده و پس از طی مراحل حمل و تشریفات لازم، در آدرس گیرنده در عراق تحویل میشود.
مزیت اصلی این سرویس این است که فرستنده مجبور نیست برای هر بخش از مسیر به صورت جداگانه شرکت حمل، راننده، گمرک یا هماهنگی مقصد را مدیریت کند.
البته باید هنگام دریافت قیمت مشخص شود که سرویس اعلامشده دقیقاً شامل چه مواردی است؛ زیرا «درب تا درب» ممکن است بسته به مسیر، نوع کالا و مقصد، شرایط متفاوتی داشته باشد.
چالشهای ارسال بار از قم به عراق
یکی از مهمترین نکات در ارسال بار به عراق، شناخت مقررات کشور مقصد و هماهنگی دقیق اسناد است.
شرح کالا، ارزش محموله، نوع بستهبندی، مدارک تجاری و گمرکی و اطلاعات گیرنده باید با دقت ثبت شود.
همچنین برخی کالاها ممکن است به مجوز یا بررسیهای بیشتری نیاز داشته باشند. در مورد مواد غذایی، محصولات کشاورزی، دارو، مواد شیمیایی، کالاهای خطرناک و برخی محصولات صنعتی، قبل از ارسال باید شرایط پذیرش و واردات در عراق بررسی شود.
تغییرات وضعیت مرز نیز عامل دیگری است که میتواند زمان حمل را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل زمان اعلامشده برای حمل باید به صورت زمان تقریبی و بر اساس شرایط مسیر در نظر گرفته شود.
آنی بار؛ مسیر حمل بار از قم به عراق
با افزایش تقاضا برای ارسال کالا از قم به عراق، انتخاب مسیر مناسب و مدیریت مراحل حمل اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
آنی بار خدمات حمل بار از قم به عراق و سایر مقاصد خارجی را با توجه به نوع محموله در قالب حمل زمینی، هوایی و دریایی برنامهریزی میکند.
برای ارسال به عراق، مشخصات بار، شهر مقصد، وزن، حجم و نوع کالا بررسی میشود تا مناسبترین مسیر و روش حمل انتخاب شود. در صورت نیاز نیز امکان هماهنگی دریافت بار از محل، بستهبندی، امور گمرکی، حمل بینالمللی و تحویل در مقصد وجود دارد.
در کنار عراق، افزایش ۱۱ درصدی ارسال هوایی به فنلاند، ۱۶ درصدی ارسال دریایی به قطر و ۳ درصدی فریت بار هوایی به گرجستان نشان میدهد تقاضای حمل بینالمللی از قم فقط به بازار عراق محدود نیست و مقصدهای اروپایی، منطقهای و حوزه قفقاز نیز بخشی از این بازار را تشکیل میدهند.
جمعبندی
قم به دلیل موقعیت جغرافیایی، ظرفیت تولیدی استان و وجود منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان، یکی از نقاط مهم در شبکه ارسال کالا از مرکز ایران به بازارهای خارجی محسوب میشود.
عراق همچنان یکی از مقصدهای مهم کالاهای تولیدی قم است و برای ارسال بار از قم به این کشور، بسته به شهر مقصد و مشخصات محموله، مسیرهایی مانند مهران، خسروی، پرویزخان و سایر مرزهای تجاری قابل بررسی هستند.
در همین حال، آمارهای مربوط به مرز مهران نشاندهنده حجم بالای صادرات کالا به عراق است؛ بهطوری که در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵ بیش از ۷۰۹ هزار تن کالا از این مرز به عراق و سایر کشورها صادر شده و بیش از ۳۴ هزار کامیون حامل کالاهای صادراتی در این مرز تردد داشتهاند.
از سوی دیگر، بررسی خدمات حمل بینالمللی نشان میدهد ارسال بار هوایی از قم به فنلاند ۱۱ درصد، ارسال دریایی بار به قطر ۱۶ درصد و فریت بار هوایی به گرجستان ۳ درصد نسبت به سال گذشته افزایش داشته است.
این روند نشان میدهد بازار حمل بینالمللی قم در حال گسترش به مقصدهای مختلف است و در این میان، انتخاب روش حمل و مسیر مناسب میتواند تأثیر مستقیمی بر هزینه، زمان و کیفیت تحویل بار داشته باشد.
فاطمه بخشایش، یکی از خبرنگاران پرتلاش و دغدغهمند در مجله خبری «کانون قم» است که با قلمی شیوا و مسئولانه، به پوشش اخبار و رویدادهای این شهر میپردازد. او با تعهد و دقت نظر، در تلاش است تا صدای مردم باشد و به انعکاس مشکلات و پیشرفتهای جامعه کمک کند.